Vrij Nederland

Een bijna vrouw

Agnes Andeweg

Het wemelt van de besluiteloze, dolende dertigers in de literatuur. Kiezen hebben ze niet geleerd, hun ouders krijgen de schuld. Wat moeten we met ze?

Marieke Groen (1966) geeft in `Zeven meter onder water’ een prachtig beeld van de tijd die de dertigers van nu voortbracht. Ze schetst een gezin - moeder en dochters, vader is vertrokken - dat tot in de details beantwoordt aan de stereotypen over feminisme en seksuele revolutie. De oudste dochters, Gaia en isis, mogen niet met barbies spelen en Pinkeltje is verboden lectuur. Moeder Anna doet zichzelf nog een derde kind cadeau. Via een advertentie vindt ze een zaaddonor, en ze krijgt wederom een dochter, Janne.

Groen is sterk in het schrijven vanuit het perspectief van het kind. Op haar beste momenten doet ze denken aan Renate Dorrestein, die bekwaam is in dat perspectief en ook altijd genadeloos de feilende ouders weet aan te klagen. Het belangrijkste deel van `Zeven meter onder water’ speelt zich niet af in de jaren zeventig, maar later, als de vrouwen volwassen zijn. Dé vraag is natuurlijk hoe de drie dochters zullen reageren op hun geëmancipeerde jeugd. Groen is daar niet mild over. Gaia vlucht min of meer naar Afrika, waar ze bij de missie gaat werken; Janne is van jongs af geobsedeerd door de vraag wie haar vader is. Daar helpt geen emancipatie aan. De lesbische Isis kiest in feite voor de meest traditionele weg: zij heeft een baan in de wetenschap (en kiest dus voor maatschappelijk status) en wil met haar vriendin een gezin stichten. Janne hoort dat met verbijstering aan. Zelf heeft ze een ingewikkelde verhouding met mannen: `Ze had een anti-aanbaklaag voor mannen: nooit bleven ze plakken.’ De oorzaak is duidelijk: de ontbrekende vader; en dat neemt Janne vooral haar moeder kwalijk. Elk van de dochters heeft Anna wel wat te verwijten, en zo ontpopt `Zeven meter onder water’ zich tot een verhaal over een moedermoord.

Geef je ouders maar weer de schuld - als ze even de kans hebben, doen ze dat nog steeds, deze moderne volwassenen. Als dat geen uitgestelde jeugd is.